سرعت سایت یکی از مهمترین عوامل در تجربه کاربری و موفقیت یک وبسایت محسوب میشود. بسیاری از مدیران سایت هنگام بررسی سرعت، فقط به زمان بارگذاری کامل صفحه توجه میکنند؛ در حالی که یکی از شاخص های مهم و کمتر دیده شده، TTFB یا Time To First Byte است. اما TTFB چیست؟ این شاخص نشان میدهد مرورگر کاربر چه مدت زمانی منتظر میماند تا اولین بایت (Byte) اطلاعات از سمت سرور دریافت شود. TTFB میتواند تصویر دقیقی از کیفیت پاسخ دهی سرور، پیکربندی ها و حتی ساختار سایت ارائه دهد. بالا بودن TTFB معمولا نشانهای از مشکلاتی مانند عملکرد ضعیف سرور، تنظیمات نادرست یا پردازش های سنگین در سمت بکاند (Backend) است که در نهایت بر سرعت سایت و سئوی آن تاثیر منفی میگذارد. در بسیاری از موارد، ارتقا به زیرساخت مناسبتر مانند سرور مجازی میتواند نقش مهمی در کاهش TTFB و بهبود زمان پاسخ دهی سرور داشته باشد.
در این مقاله بررسی میکنیم TTFB چیست، چگونه اندازهگیری میشود، چه عواملی باعث افزایش آن میشوند و چه راهکارهایی برای کاهش TTFB و بهبود عملکرد سایت وجود دارد تا بتوانید زمان پاسخ دهی سرور را بهینه کرده و تجربه بهتری برای کاربران فراهم کنید.
TTFB چیست؟
همانطور که در بالا به آن اشاره کردیم، TTFB مخفف عبارت Time To First Byte است و به مدت زمانی گفته میشود که از لحظه ارسال درخواست کاربر به سرور تا دریافت اولین بایت اطلاعات از سمت سرور طول میکشد. به بیان سادهتر، TTFB نشان میدهد سرور سایت شما با چه سرعتی به درخواست ها پاسخ میدهد.
وقتی کاربر آدرس یک صفحه را در مرورگر وارد میکند، مرورگر ابتدا یک درخواست به سرور ارسال میکند. سرور پس از دریافت این درخواست، آن را پردازش کرده و پاسخ مناسب را آماده میکند. زمانی که اولین بایت از این پاسخ به مرورگر میرسد، مقدار TTFB محاسبه میشود. هر چه این زمان کوتاهتر باشد، نشان دهنده عملکرد بهتر سرور و زیرساخت سایت است.
TTFB برخلاف تصور بسیاری از کاربران، به محتوای کامل صفحه یا زمان بارگذاری نهایی آن ارتباط مستقیمی ندارد؛ بلکه تمرکز آن بر زمان پاسخ دهی اولیه سرور است. به همین دلیل، حتی اگر یک صفحه حجم کمی داشته باشد، در صورت کند بودن سرور یا پردازش های سنگین سمت بکاند، ممکن است TTFB بالایی داشته باشد.
به طور کلی، TTFB را میتوان یکی از شاخص های مهم در ارزیابی کیفیت میزبانی، پیکربندی سرور و ساختار فنی سایت دانست. بررسی و بهینه سازی این شاخص کمک میکند پیش از شروع بارگذاری کامل صفحه، تاخیرهای اولیه کاهش پیدا کرده و تجربه کاربری بهبود یابد.
TTFB چگونه اندازهگیری میشود؟
برای درک بهتر مفهوم TTFB، ابتدا باید بدانیم چه مراحلی از زمان ارسال درخواست تا دریافت اولین بایت طی میشود. اندازهگیری TTFB در واقع مجموع زمان چند فرآیند مختلف است که همگی پیش از شروع بارگذاری محتوای صفحه اتفاق میافتند.
به طور کلی، TTFB شامل مراحل زیر میشود:
- DNS Lookupدر این مرحله، مرورگر دامنه سایت را به آدرس IP سرور تبدیل میکند. اگر DNS کند باشد یا به درستی پیکربندی نشده باشد، این مرحله میتواند TTFB را افزایش دهد.
- برقراری اتصال با سرور پس از شناسایی IP، مرورگر اتصال لازم (TCP و در صورت استفاده از HTTPS، اتصال SSL/TLS) را با سرور برقرار میکند. کیفیت شبکه و فاصله جغرافیایی سرور در این مرحله تاثیرگذار است.
- پردازش درخواست در سمت سرور سرور درخواست را دریافت کرده و پردازش میکند. این پردازش میتواند شامل اجرای کدهای بکاند، کوئری های دیتابیس و بررسی تنظیمات سایت باشد. معمولا بیشترین سهم TTFB مربوط به همین مرحله است.
- ارسال اولین بایت پاسخ به محض آماده شدن پاسخ، سرور اولین بایت اطلاعات را به مرورگر ارسال میکند. در همین لحظه، مقدار TTFB ثبت میشود.
ابزارهای اندازهگیری TTFB چیست؟
برای بررسی مقدار TTFB سایت، میتوان از ابزارهای مختلفی استفاده کرد که هر کدام اطلاعات دقیقی از زمان پاسخ دهی سرور ارائه میدهند، از جمله:
- Google PageSpeed Insights
- GTmetrix
- WebPageTest
- ابزارهای توسعه دهنده مرورگر (Network Tab)
این ابزارها معمولا TTFB را به صورت عددی (میلی ثانیه) نمایش میدهند و امکان مقایسه عملکرد سایت در شرایط مختلف را فراهم میکنند.
مقدار مناسب TTFB چقدر است؟
پس از اینکه متوجه شدیم TTFB چیست و چگونه اندازهگیری میشود، سوال مهم بعدی این است که مقدار مناسب TTFB چقدر باید باشد و چه عددی نشان دهنده عملکرد خوب سرور است. مقدار TTFB معمولا بر حسب میلی ثانیه اندازهگیری میشود و هر چه این عدد کمتر باشد، پاسخ دهی سرور سریعتر خواهد بود. به طور کلی میتوان وضعیت TTFB را به شکل زیر دسته بندی کرد:
- کمتر از 200 میلی ثانیه وضعیت ایدهآل و بسیار عالی. در این حالت سرور پاسخ دهی بسیار سریعی دارد و تجربه کاربری در بهترین سطح قرار میگیرد.
- بین 200 تا 800 میلی ثانیه وضعیت مناسب و قابل قبول. بیشتر سایت های استاندارد در این بازه قرار دارند و معمولا مشکلی از نظر سرعت احساس نمیشود.
- بین 800 تا 1800 میلی ثانیهوضعیت متوسط. در این شرایط بهتر است دلایل افزایش TTFB بررسی شود، به خصوص اگر سایت ترافیک بالایی دارد.
- بیش از 1800 میلی ثانیه وضعیت نامطلوب. در این حالت معمولا مشکلاتی در سرور، زیرساخت میزبانی یا پردازش های بکاند وجود دارد که باید جدی گرفته شود.
نکته مهمی که باید به آن توجه کرد این است که مقدار مناسب TTFB به نوع سایت نیز بستگی دارد. برای مثال، سایت های استاتیک معمولا TTFB بسیار پایینی دارند، اما در سایت های داینامیک مانند وردپرس، مقدار TTFB کمی بالاتر طبیعی است. با این حال، اگر پس از بررسی متوجه شدید TTFB سایت شما بالاست، لازم است دلایل فنی آن را شناسایی کرده و برای بهینه سازی اقدام کنید.
دلایل بالا بودن TTFB چیست؟
حالا که میدانیم TTFB چیست و مقدار مناسب آن چقدر است، نوبت به بررسی این موضوع میرسد که چرا در برخی سایت ها TTFB بالا است. بالا بودن TTFB معمولا به مشکلات فنی در زیر ساخت، سرور یا نحوه پردازش درخواست ها مربوط میشود و به ندرت یک عامل واحد باعث آن میشود.
مهمترین دلایل بالا بودن TTFB عبارتند از:
- کیفیت پایین یا محدودیت منابع سرور یکی از رایجترین دلایل TTFB بالا، استفاده از هاست های ضعیف یا اشتراکی با منابع محدود است. در این شرایط، سرور نمیتواند درخواست ها را به سرعت پردازش کند و زمان پاسخ دهی اولیه افزایش مییابد.
- پردازش های سنگین سمت سرور سایت هایی که از سیستم های مدیریت محتوا مانند وردپرس استفاده میکنند، معمولا قبل از ارسال پاسخ، چندین پردازش انجام میدهند؛ از اجرای کدهای PHP گرفته تا کوئری های دیتابیس. اگر این پردازش ها بهینه نباشند، TTFB به طور محصوصی افزایش پیدا میکند.
- عدم استفاده از کش نبود سیستم کش یا تنظیم نادرست آن باعث میشود هر درخواست کاربر به صورت کامل پردازش شود. این موضوع یکی از دلایل اصلی بالا بودن TTFB در سایت های داینامیک است.
- مشکلات دیتابیس کوئری های سنگین، ایندکس گذاری نامناسب یا حجم بالای دیتابیس میتوانند زمان پردازش درخواست را افزایش دهند و در نتیجه TTFB بالا برود.
- فاصله جغرافیایی سرور و کاربر اگر سرور سایت از نظر موقعیت جغرافیایی فاصله زیادی با کاربران داشته باشد، زمان ارسال و دریافت داده افزایش مییابد. این موضوع به ویژه در سایت هایی با مخاطبان بینالمللی تاثیرگذار است.
- DNS کند یا پیکربندی نادرست سرعت پاسخ دهی DNS نقش مهمی در TTFB دارد. استفاده از DNSهای کند یا تنظیمات اشتباه میتواند باعث تاخیر در شروع ارتباط با سرور شود.
بدون دیدگاه