هر شخصی که از اینترنت استفاده میکند، حتما نام آدرس آی پی را یک بار شنیده است. چه بخواهید یک وبسایت را روی یک هاست میزبانی کنید، چه از یک سرور مجازی یا سرور اختصاصی برای مدیریت پروژه های خود استفاده کنید، یا حتی بخواهید از یک وبسایت بازدید کنید، آدرس IP نقشی کلیدی دارد. اما این آدرس آی پی دقیقا چیست؟ تمامی دستگاه هایی که به اینترنت یا شبکه های محلی (LAN) متصل میشوند دارای یک شناسه منحصر به فرد هستند تا بتوانند با یکدیگر ارتباط برقرار کنند. به این شناسه منحصر به فرد آدرس IP گفته میشود. آدرس IP یکی از مهم ترین اجزای زیرساخت اینترنت و شبکه است؛ از ارسال ایمیل گرفته تا مرور صفحات وب یا حتی اتصال گوشی های هوشمند به مودم، همه این فعالیت ها بر پایه آدرس آی پی انجام میشود. در این مقاله به زبانی ساده برای شما توضیح خواهیم داد که آدرس IP چیست، چرا اهمیت دارد، کاربرد آن چیست و چگونه کار میکند.
تعریف آدرس IP
آدرس IP که مخفف عبارت Internet Protocol میباشد، یک آدرس منحصر به فرد است که برای شناسایی هر دستگاه سخت افزاری در شبکهای که از پروتکل اینترنت (انواع پروتکل های اینترنت) استفاده میکند، (مانند شبکه های محلی یا اینترنت) به کار میرود. آدرس IP این امکان را برای دستگاه ها فراهم میکند تا با یکدیگر ارتباط برقرار کرده و داده ها و اطلاعات را در شبکه منتقل کنند.
آدرس IP به صورت مجموعه ای از اعداد نمایش داده میشود و شامل چند بخش است که این بخش ها با علامت نقطه (.) از هم جدا میشوند مانند 192.168.1.34. آدرسی به عنوان نمونه به شما نشان دادیم به چهار بخش 8 بیتی تقسیم شده و به این معناست که هر بخش میتواند عددی بین 0 تا 255 باشد و این بخش ها با نقطه از هم جدا میشوند. بنابراین آدرس های IP میتوانند در بازه 0.0.0.0 تا 255.255.255.255 وجود داشته باشند.
آدرس IP از دو بخش اصلی تشکیل میشود:
- بخش شبکه (Network) بخش شبکه (Network) : نشان دهنده آدرس شبکه ای است که دستگاه به آن تعلق دارد. به عبارتی دیگر مشخص میکند که دستگاه به کدام شبکه متصل است. این بخش در آدرس آی پی همه دستگاه های موجود در یک شبکه مشترک است.
- بخش میزبانی (Host)این بخش دستگاه خاصی که به یک شبکه متصل است را شناسایی میکند.
به عنوان مثال در آدرس آی پی 192.168.1.34، بخش شبکه برابر با 192.168.1 میباشد و مشخص میکند که دستگاه در شبکه ای به نام 192.168.1.x قرار دارد. بخش میزبانی برابر با 34 است یعنی کامپیوتر یا دستگاهی با آدرس آی پی 192.168.1.34 در این شبکه قرار دارد.
نحوه کارکرد IP
آدرس آی پی یکی از پروتکل های اینترنت است که برای شناسایی دستگاه ها و مسیریابی داده ها در شبکه ها استفاده میشود. نحوه کار آدرس آی پی به صورت زیر است:
همه دستگاه هایی که به شبکه متصل میشوند، یک آدرس آی پی منحصر به فرد دریافت میکنند. وقتی که شما آدرس یک وبسایت را در مرورگر وارد میکنید، این نام توسط DNS به آدرس IP متناظر خود تبدیل میشود. پس از دریافت آدرس آی پی توسط مرورگر، دستگاه شما بسته های داده (شامل اطلاعاتی مانند درخواست یک صفحه از وبسایت) را برای سرور وبسایت ارسال میکند. وقتی داده ها ارسال میشوند، آدرس آی پی مقصد به روترها کمک میکند که بسته ها را به مقصد صحیح منتقل کنند. سرور مقصد نیز با استفاده از آدرس آی پی شما، پاسخ را به مرورگر دستگاه شما ارسال میکند و شما میتوانید آن صفحه از وبسایت را که درخواست داده بودید مشاهده کنید.
بنابراین میتوان گفت که آدرس IP به دستگاه ها اجازه میدهد که در شبکه شناسایی و داده ها به درستی ارسال و دریافت شوند. بدون آی پی دستگاه ها نمیتوانند با هم ارتباط برقرار کنند. در واقع آدرس آی پی مانند آدرس خانه برای دستگاه های درون شبکه عمل میکند و برای شناسایی، مسیریابی، امنیت و مدیریت ارتباطات شبکه ضروری است.
انواع آدرس IP
آدرس های IP را میتوان بر اساس کاربرد، ساختار و نحوه تخصیص به دسته های مختلفی تقسیم کرد. در ادامه انواع آدرس های آی پی را به شما معرفی خواهیم کرد.
انواع آی پی بر اساس کاربرد
آی پی ها از نظر کاربرد به دو دسته تقسیم میشوند: آی پی خصوصی و آی پی عمومی.
آی پی خصوصی (Private IP)
آدرس آی پی خصوصی یک آدرس اختصاصی است که برای شناسایی دستگاه های داخل شبکه های محلی (LAN) استفاده میشود و در اینترنت قابل مشاهده نیست. این آدرس ها به دستگاه هایی مانند کامپیوترها، گوشی ها و پرینترها اجازه میدهند که در شبکه داخلی با یکدیگر ارتباط برقرار کنند. آدرس IP خصوصی توسط روترها یا سرور DHCP به دستگاه ها اختصاص داده میشود و برای دسترسی به اینترنت به آی پی عمومی و ترجمه (NAT) نیاز دارد. برای آی پی های خصوصی محدوده مشخصی تعیین شده و این آدرس ها در شبکه های مختلف میتوانند تکراری باشند، زیرا دستگاه هایی که خارج از یک شبکه قرار دارند نمیتوانند به آی پی های خصوصی دستگاه های درون همان شبکه دسترسی داشته باشند. آی پی های خصوصی در محدوده های زیر تعریف شدهاند:
- کلاس A از 10.0.0.0 تا 10.255.255.255
- کلاس B از 172.16.0.0 تا 172.31.255.255
- کلاس Cاز 192.168.0.0 تا 192.168.255.255
آدرس های IP به سه کلاس اصلی A و B و C تقسیم میشوند که برای مدیریت شبکه ها بر اساس اندازه آن ها طراحی شدهاند. کلاس A برای شبکه های بسیار بزرگ است و میتواند میلیون ها دستگاه را پشتیبانی کند. کلاس B برای شبکه های متوسط مناسب است و حدود 65000 دستگاه در هر شبکه را پوشش میدهد. کلاس C برای شبکه های کوچک طراحی شده و حداکثر 256 دستگاه را در هر شبکه پشتیبانی میکند.
آی پی عمومی (Public IP)
آدرس IP عمومی یک آدرس منحصر به فرد است که توسط ارائه دهنده خدمات اینترنتی (ISP) به دستگاه یا شبکه شما اختصاص داده میشود که با استفاده از آن میتوانید به صورت مستقیم به اینترنت متصل شوید. این آدرس برای شناسایی دستگاه شما در اینترنت استفاده میشود. به عبارتی دیگر، آدرس آی پی عمومی مانند یک شناسه برای دستگاه یا شبکه شما در سطح جهانی است و بر خلاف آدرس های خصوصی که فقط در شبکه های محلی کاربرد دارند، آدرس های عمومی برای ارتباطات مستقیم با اینترنت ضروری هستند.
انواع آدرس IP بر اساس نحوه تخصیص
آدرسهای IP از نظر نحوه تخصیص به دو دسته استاتیک (Static) و داینامیک (Dynamic) تقسیم میشوند. این دستهبندی مشخص میکند که آدرس IP به چه روشی در اختیار یک دستگاه یا کاربر قرار میگیرد و آیا در طول زمان ثابت میماند یا امکان تغییر آن وجود دارد.
آدرس IP استاتیک (Static IP)
آدرس آی پی استاتیک، یک آدرس ثابت و دائمی است که به یک دستگاه، سرور یا سرویس اختصاص داده میشود و تا زمانی که به صورت دستی تغییر نکند، ثابت باقی میماند. این نوع آدرس معمولا برای وبسایت ها، سرورهای مجازی، سرورهای اختصاصی، دوربینهای مداربسته تحت شبکه و سایر سرویسهایی که نیاز به دسترسی پایدار دارند مورد استفاده قرار میگیرد. از مهمترین مزایای IP استاتیک میتوان به پایداری بیشتر، دسترسی آسانتر از راه دور و مناسب بودن برای میزبانی سرویسهای مختلف اشاره کرد.
آدرس IP داینامیک (Dynamic IP)
آدرس IP داینامیک به صورت خودکار توسط ارائهدهنده خدمات اینترنت یا سرور DHCP به دستگاهها اختصاص داده میشود. این نوع آدرس دائمی نیست و ممکن است در بازههای زمانی مختلف یا پس از قطع و وصل شدن اتصال اینترنت تغییر کند. اکثر کاربران خانگی از آی پی داینامیک استفاده میکنند، زیرا مدیریت آن سادهتر بوده و ارائهدهندگان اینترنت میتوانند آدرسهای آی پی موجود را به شکل بهینهتری بین کاربران توزیع کنند.
تفاوت آدرس IP استاتیک و داینامیک
اصلیترین تفاوت این دو نوع آدرس در ثابت یا متغیر بودن آنهاست. آدرس آی پی استاتیک همواره یک مقدار مشخص دارد، اما آدرس آی پی داینامیک ممکن است در طول زمان تغییر کند. به همین دلیل، IP استاتیک بیشتر برای سرورها و سرویسهای آنلاین مناسب است، در حالی که IP داینامیک گزینهای رایج و مقرون به صرفه برای کاربران عادی اینترنت محسوب میشود.
انواع IP از نظر نحوه استفاده
آدرسهای IP از نظر نحوه استفاده به دو دسته اختصاصی (Dedicated IP) و اشتراکی (Shared IP) تقسیم میشوند. این دستهبندی مشخص میکند که یک آدرس IP در اختیار یک کاربر یا چند کاربر به صورت همزمان قرار دارد.
آدرس IP اختصاصی (Dedicated IP)
آدرس IP اختصاصی، آدرسی است که فقط به یک کاربر، وبسایت یا سرور اختصاص داده میشود و هیچ کاربر دیگری از آن استفاده نمیکند. این نوع آی پی معمولا در سرویسهایی مانند سرور مجازی، سرور اختصاصی و برخی پلن های هاستینگ استفاده میشود. IP اختصاصی باعث میشود مدیریت سرویس ها سادهتر باشد و در برخی موارد دسترسی مستقیم و پایدارتر به سرور فراهم شود.
آدرس IP اشتراکی (Shared IP)
آدرس IP اشتراکی آدرسی است که بین چندین وبسایت یا کاربر به صورت مشترک استفاده میشود. در هاست های اشتراکی، معمولا چندین سایت روی یک IP قرار میگیرند. این روش هزینه کمتری دارد و برای وبسایت های معمولی و کوچک گزینه مناسبی محسوب میشود.
نسخه های آدرس IP
آدرس های IP در نسخه اصلی IPv4 و IPv6 ارائه میشوند. هر دو نسخه وظیفه شناسایی دستگاه ها و مسیریابی اطلاعات در شبکه را بر عهده دارند، اما از نظر ساختار، ظرفیت آدرسدهی و برخی قابلیت ها با یکدیگر تفاوت دارند.
IPv4 چیست؟
IPv4 یا Internet Protocol Version 4 رایجترین نسخه آدرس IP است که از 32 بیت تشکیل شده و آدرس ها را به صورت چهار عدد جدا شده با نقطه نمایش میدهد؛ مانند 192.168.1.1. این نسخه سال ها به عنوان استاندارد اصلی اینترنت مورد استفاده قرار گرفته است، اما با افزایش تعداد دستگاه های متصل به اینترنت، ظرفیت آدرسدهی آن به تدریج با محدودیت مواجه شد.
IPv6 چیست؟
IPv6 یا Internet Protocol Version 6 نسخه جدیدتر پروتکل اینترنت است که برای رفع محدودیت تعداد آدرس های IPv4 توسعه داده شد. این نسخه از 128 بیت استفاده میکند و میتواند تعداد بسیار بیشتری آدرس IP در اختیار کاربران و دستگاه ها قرار دهد. آدرس های IPv6 معولا از ترکیب اعداد و حروف تشکیل شده و طول بیشتری نسبت به IPv4 دارند.
چگونه آدرس IP خود را پیدا کنیم؟
روش مشاهده آدرس آی پی به این بستگی دارد که قصد دارید آدرس IP عمومی خود را ببینید یا آدرس IP خصوصی دستگاهتان را.
سادهترین راه برای مشاهده آدرس IP عمومی، استفاده از وبسایت های نمایش IP است. کافی است عبارت what is my ip را در گوگل جستجو کنید و وارد یکی از وبسایت های نمایش داده شده شوید تا آدرس آی پی عمومی شما نمایش داده شود. این همان آدرسی است که ارائه دهنده خدمات اینترنت (ISP) به شبکه شما اختصاص داده است.
برای مشاهده آدرس IP خصوصی در ویندوز، کلیدهای win + R را فشار دهید، عبارت cmd را وارد کرده و کلید Enter را بزنید. سپس در پنجره Command Prompt دستور ipconfig را اجرا کنید. مقدار نمایش داده شده مقابل گزینه IPv4 Address، آدرس آی پی خصوصی دستگاه شما است.
در گوشی های اندرویدی و آیفون نیز میتوانید با مراجعه به بخش تنظیمات (Settings) و اطلاعات شبکه Wi-Fi، آدرس آی پی خصوصی دستگاه خود را مشاهده کنید. محل دقیق این گزینه ممکن است بسته به مدل گوشی و نسخه سیستم عامل کمی متفاوت باشد.
چگونه آدرس IP خود را پیدا کنیم؟
بله، آدرس آی پی در بسیاری از مواقع میتواند تغییر کند، اما این موضوع به نوع آدرس IP بستگی دارد. اگر از IP داینامیک استفاده میکنید، ارائه دهنده خدمات اینترنت (ISP) ممکن است پس از گذشت مدتی یا با قطع و وصل شدن اتصال اینترنت، یک آدرس آی پی جدید به شما اختصاص دهد.
اما اگر از IP استاتیک استفاده میکنید، آدرس آی پی شما ثابت خواهد بود و تا زمانی که به صورت دستی یا توسط ISP تغییر داده نشود، همان مقدار باقی میماند.
در شبکه های محلی نیز آدرس IP خصوصی دستگاه ها ممکن است با راهاندازی مجدد روتر یا تغییر تنظیمات DHCP تغییر کند. البته در صورت نیاز میتوان برای برخی دستگاه ها یک آدرس آی پی خصوصی ثابت نیز تنظیم کرد.
جمع بندی
آدرس IP یکی از مهمترین مفاهیم دنیای شبکه و اینترنت است که وظیفه شناسایی دستگاه ها و برقراری ارتباط بین آن ها را بر عهده دارد. هر دستگاهی که به یک شبکه متصل میشود، برای ارسال و دریافت اطلاعات به یک آدرس آی پی نیاز دارد. آشنایی با انواع آدرس های IP، تفاوت آی پی عمومی و خصوصی، استاتیک و داینامیک، اختصاصی و اشتراکی، همچنین شناخت نسخه های IPv4 و IPv6، به شما کمک میکند درک بهتری از نحوه عملکرد شبکه ها و اینترنت داشته باشید. اگرچه بسیاری از کاربران در استفاده روزمره نیازی به مدیریت مستقیم آدرس آی پی ندارند، اما آشنایی با این مفهوم برای مدیریت وبسایت، سرویس های میزبانی، سرورها و حتی رفع برخی مشکلات شبکه، دانش مفیدی محسوب میشود.
بدون دیدگاه